नशीब


सकाळी सकाळी चहा पीत असतांना,
बायकोशी वादविवाद - भांडण - धुसफुस - कुरकूर याचं पर्यावसान,
शेवटी कप विधुर होण्यात-

 किंवा 
बशी विधवा होण्यात नक्कीच होत असते !

एखादं कारण अगदी क्षुल्लक असतं -
'आज स्वैपाक कुणी करायचा ?'
किंवा -
' आज भांडी कुणी घासायची ? '

संसारातील यश/अपयश यांचा मागोवा घेत गेलो की,
एकदम डोक्यात प्रकाश पडतो -
अरेच्चा ! हे त्यावेळी कसं ध्यानात नाही आलं ?

लग्नाच्या वेळी भटजीबुवा मंगलाष्टकानंतर,
हिच्याकडे बघून म्हणाले होते-
"शुभ मंगल .."

पण माझ्याकडे बघून म्हणाले होते --
" सा व धा न ! "

त्यावेळी भटजीबुवाचं नीट ऐकले असते तर.....
आता माझी वेळ निघून गेली आहे .

उपवर/उपवधू मित्र - मैत्रिणीनो ,
समझदारको इषारा काफी है ना ?

माझ्या अनुभवावरून धडा घेतला तर ठीक...
नाही तर ,
तुम्ही आणि तुमचं नशीब !

. . .

डोळे असते.. नसते.. तर ..

डोळे ..
नसते तर
काही दिसले नसते
कुणीही
कधीही कुणाला पहिले नसते !
एकमेकाबद्दल कायम
आकर्षण राहिले असते ..
पण कुकर्म घडले नसते !

डोळे...
नसते तर
माझे तुझे झाले नसते
सगळे आपलेच वाटले असते !
हेवेदावे द्वेष दिसले नसते
चांगले वाईट कळले नसते
सर्व सुखात रमले असते !

डोळे...
असते तर
जे काही वाईट घडते
ते बघत बसावे लागले असते !
लाज शरम यांना आपलेसे
करावे वाटले असते !
माय बहिणीची लक्तरे
टांगलेली बघावी लागली असती !

असे हताश हतबल जगण्यापेक्षा
आंधळे झालेलेही बघवले असते !

.

सारे काही सासूसाठी -


एक ह्या दिशेने,
तर दुसरा त्या दिशेने -
महिला मोर्चा येतांना दिसला.

शेजारी उभ्या असलेल्या एका महिलेला मी विचारले -
" काय हो, कसले मोर्चे आहेत हे ?
आणि, त्या तिकडच्या सर्व महिलांच्या हातात,
लाटणी कशासाठी दिसताहेत ? "

वेड्यासारखा काय विचारतोय हा बाबा, अशा नजरेने माझ्याकडे पहात,
ती महिला उद्गारली,
" तिकडून येतांना दिसतोय,
तो लाटणेवाला मोर्चा आहे ना तो,
" मला सासू हवी- " असे म्हणणाऱ्या,
त्या पोरीला बदडायला निघालेला आहे ."

मी साहजिकच पृच्छा केली -
" आणि तो दुसरा बिनलाटणेवाला ? "

ती उत्साहाने उत्तरली -
सासू हवी असे म्हणणाऱ्या त्या पोरीच्या मागे मागे,
" आमची सासू घेऊन जा - " असे म्हणणारा,
तो दुसरा मोर्चा आहे ! "
 

...

सगळच मुसळ केरात !


इकडे पाहिले. तिकडे पाहिले.
सगळीकडे शोधून पाहिले.
सकाळी सकाळी ताज्यातवान्या मूडमधे लिहिलेल्या कवितांचे कागद.......

 काहीकेल्या सापडेनात !

अशावेळी,

 जिच्यावर हक्काने राग काढायचा,
ती प्रियतमा तर स्वैपाकघरात गुंतलेली.
न राहवून, 

शक्य तेवढ्या नरमाईच्या स्वरात मी दिवाणखान्यातून ओरडलो,
"अग, माझे कविता लिहिलेले कागद सापडत नाहीत इथे.
... तू नीट ठेवलेस का ते कुठे ? का मोलकरणीने टाकले सगळे केरात ? "

बायको शक्य तेवढ्या वरच्या पट्टीत गरजली,
" वेंधळ्यासारखे ठेवता एकीकडे आणि शोधता भलतीकडे !
नीट शोधा, 

ठेवले असतील स्वत:च इथे कुठेतरी, नेहमीप्रमाणे !
आणि हो...........,
मोलकरीण काही तुमच्यासारखी शिकलीसवरलेली नाहीय-
तिला कवितेतलं काही कळत असतं ना,
तर मात्र ..........

तिने नक्कीच टाकले असते तुमच्या कवितांचे कागद केरात..! "
.

" || श्री गुरुदेव दत्त || "


  


 " || श्री गुरुदेव दत्त || "


त्रिमुखी सुंदर मूर्ती साजिरी
डोळ्यापुढे येई नित्य गोजिरी |

शंख चक्र घेऊनी दो बाहूवरी
त्रिशूल कमंडलू धरी दो करी |

डमरू पद्म पहा शोभती करी
डोळे भरून मूर्ती पहावी तरी |

श्वानरूपी वेद ना अहंकारी
गोमाता सहवास करी भूवरी |

पुरुष नाना गुरूंचे अवतारी
हिंडती संन्यासी ते दिगंतरी |

महिमा गुरूंचा वर्णू किती मी
शब्द संपत्ती अपुरी नेहमी |

सप्रेम नमन शीतल मूर्तीला
मनांत भाव नित्य जपण्याला ||
...

" जे न देखे रवि - "

दुरावा तगमग
श्वास निश्वास
प्रेम प्रीती
हृदय मैत्री
आकाश चंद्र
चांदण्या सूर्य
मेघ वर्षा
आणा भाका
वचन शपथा
रुसवा फुगवा
मीलन विरह.....
गुळगुळीत
मिळमिळीत -                                                                                    .

सारे शब्द वापरून
झालेले दिसताना -
शोधले काही
नवीन शब्द -

......स्मशान सरण
गंगा तर्पण
चिता चंदन
भूत प्रेत
संसार नाती
हंबरडा वैराग्य
हाडे भस्म
विस्तव अश्म
राख रांगोळी
रक्त भेसूर ......

------मोकळा श्वास
कविता खास !
.

नुसतेच चर्वितचर्वण ...!

जिकडे पहावे तिकडे
उत्तान भडक चित्रे
ऐटम सॉंगच्या तालावर
उघडी नागडीच पात्रे ..

आंबट शौकिनांच्या इथे
बुभुक्षित साऱ्या नजरा
आबालवृद्ध ढोंगी इथे
कुणी नसे लाजराबुजरा ..

सगळे इथे अंधानुकरण
निर्लज्ज वस्त्रावगुंठन
मोहमयी पडदा नित्य
डोळ्यापुढे दुराचरण ..

उपदेशात सर्वत्र ते
बाबा बापू गुंतलेले
भाविकांना कळेना
खिसे कधी फाटलेले ..

जो तो पाहतो इथे
दुसऱ्याची सुधारणा
घरातली पोर काही
घरी वेळेवर येईना ..

कसे व्हावे हो आमचे
कसे व्हावे हो तुमचे
नुसते चर्वितचर्वण
रात्रंदिवस हे सर्वांचे ...!
.

आ बैल मुझे मार...


बायकोने कधी नव्हे ते,
उत्साहाने मला विचारले-
" अहो, मला तुमचा तो संगणक शिकवता का ? "

तिच्याकडे एक नजर,
हेटाळणीपूर्वकच टाकून,
मी जरा जोरात म्हणालो-
" अग, संगणक शिकणे....
 हे येरागबाळ्याचे काम नाही !
संगणक शिकायला किनई....
डोक असाव लागतं बर का-, डोक ! "

तशी हजरजबाबी बायको,
आपले मोठाले डोळे आणखीनच विस्फारून उद्गारली -
" अग्गोबाई, हो का ?
मग तुम्ही तो कसा काय शिकलात बर ? "
 
.

अ न्न पू र्णा


घरी अचानक आलेल्या दहा बारा पाहुण्यांचा स्वैपाक -
तिने एकटीने, 

काहीही कसलीही कुरकुर न करता,
तितक्याच घाईघाईने,
पण मन लावून केला !

तिचे ते मोकळे मन, तिच्या स्वैपाकातही पुरेपूर उतरले होतेच.

पोटावर हात फिरवत-

लांबलचक ढेकर देत -
तृप्त मनाने पाहुणे वाटेला लागले !
( त्यांना आपल्या स्वत:च्या घरी ,
असे आणि इतके रुचकर स्वादिष्ट जेवण बहुधा,
गेल्या कित्येक वर्षात सेवन करायला मिळाले नसावेही.... कदाचित !)

पाहुणे गेले आणि तिने आपल्या नवऱ्याला विचारले -
" बरा झाला होता ना हो आज स्वैपाक ? "

बस्स ....!
त्याने तिच्याकडे डोळे भरून पाहिले आणि ...
जन्माचे सार्थक झाल्याची पावती,
 तिला त्याच्या नजरेत मिळाली ..
त्यालाही आनंदाश्रू आवरले नाहीत,
त्याला न विचारता ते गालावरून फिरू लागले !
.

परतफेड


काल सकाळी आरशात बघून, 
बायको आपले लांबसडक केस विंचरत होती.
मीही जरा जास्तच कौतुक केले तिच्या त्या केशसंभाराचे !

दुपारी बायकोने मस्तपैकी स्वैपाक केला होता.
जेवताना कधी नव्हे तो नेमका- 

भाजीत लांब केस निघाला !

मी बायकोला म्हणालो -
" अग, मी सकाळी कौतुक केलं,
म्हणून लगेच दुपारी, 

चवीसाठी भाजीत केस घालायची,
 काही आवश्यकता होती का ? "
.

महिला आणि शांतता


बायकोच्या महिलामंडळात,
'जागतिक शांतता' या विषयावर माझे भाषण ठेवले होते.
भाषणाचा संबंध थेट शांततेशी असल्याने,
बायको आलीच नव्हती !
श्रोत्यात आठ ते ऐंशी वर्षांच्या महिला आलेल्या दिसल्या.
त्यातही प्रामुख्याने 'सालंकृत आणि स-मेकप तरुणीवर्ग' खच्चून भरलेला !
 

माझ्या आधीच्या वक्त्याचे भाषण, समस्त महिलांच्या त्रस्त गोंगाटात कसेबसे पार पडले.

मी माझ्या भाषणाच्या सुरुवातीलाच,

महिलामंडळाला आवाहन केले-

" माझे भाषण चालू असतांना,
"फक्त वयस्कर महिलांनाच" बडबड करण्यास,
माझी फुल्ल परवानगी आहे ! "

सांगायला अतिशय आनंद वाटत आहे-------
समस्त महिलांनी अत्यंत शांतपणे माझे भाषण ऐकले !
.

सवय आणि सेवानिवृत्ती


 सेवानिवृत्तीच्या तिसऱ्या दिवशी....  दुपारी एक-दोनची वेळ !
 

बायकोने आतून आवाज दिला,
" अहो, ऐकल का ? "

बाहेरून मी उद्गारलो,
" ओरडू नकोस ! झोपलो नाही, जागाच आहे मी ! "

... स्वैपाकघरातून दिवाणखान्यात येत,
बायको डोळे विस्फारून माझ्याकडे पहात उद्गारली-
" अग्गो बाई, आश्चर्यच आहे ! जागेच आहात का तुम्ही ?  मला तर वाटलं-
 आता दुपारी शांतपणे  ढाराढूर झोपला असाल, तुम्ही घरीच बसून ! "

सुस्कारा टाकत, मी म्हणालो,
" अग, परवा सेवानिवृत्त झाल्यापासूनच तर.....
माझी " दहा ते सहा " ह्या वेळेत  झोपायची सवय पूर्ण मोडावी लागणार !
काय करावे समजतच नाही ! "
.

दे धक्का


पाहुण्यांना फाटकापर्यंत पोचवून,

 मी घरांत पाऊल टाकताच,
मधाळ स्वरात बायको म्हणाली-

" खूप खूप आभारी आहे हं ! "
 

मी विचारले-
" कशाबद्दल ग ? "

पदराच्या टोकाशी चाळा करीत बायको म्हणाली-

" अहो, कशाबद्दल म्हणून काय विचारताय ?
माझ्या स्वैपाकाचं भारीच कौतुक केलं हं तुम्ही...
सगळ्यांसमोर देखील ! "


मी निर्विकारपणे उद्गारलो-

" हं हं , त्याबद्दल म्हणतेस होय ?
त्याच काय आहे, 

रोज जेवल्यानंतर.....
फक्त तुलाच एकटीला जे खोट बोलतो,
ते आज चारचौघासमोर बोललो इतकंच ! "
.

धूर्त बायको


लग्नानंतर,
 मी बायकोला नको तो प्रश्न विचारण्याचा मूर्खपणा केलाच .
उत्साहाच्या भरात मी तिला विचारलं-


" काय ग, आपल्या दोघात हुषार कोण आहे,
असे तुला वाटते ? "
 

बायको मानेला झटका देत पटकन म्हणाली,
" अर्थात मी ! "
 

... मत्सराच्या झटक्यात मी विचारले,
" कशावरून ? "
 

धूर्त बायकोने प्रतिप्रश्न केला-

" माझ्याशी तुम्ही लग्न केले....
यावरूनच ते सिद्ध होत नाही का ? "
.

हजरजबाबी बायको


रविवारचा आवडता दिवस.
चहापानाबरोबर बायकोशी गप्पांना उधाण आलेलं होतं !
बायकोला म्हटलं-

 
" कालच्या सभेत हातात ध्वनिक्षेपक धरून,
तासभर उभे राहून, हातपाय भयंकर दुखले.
पण रात्री तू आठवणीने माझे हातपाय दाबलेस,
त्यामुळे खूपखूप बर वाटलं हं ! "

अस्मादिकांची फिरकी घेण्याची- एकही संधी न सोडणारी,

 हजरजबाबी बायको म्हणालीच-

" अग बाई ! विसरलेच मी !
एक तास व्याख्यान दिल्यामुळे,
तुमचा गळाही खूपच दुखला असेल ना...! "
.

निदान झोपेत तरी -


कडाक्याच्या थंडीमुळे झालेले,
माझे मुटकुळे गदागदा हलवत,
बायको मला झोपेतून उठवत, त्राग्यानेच करवादली-


" अहो, उठा आता ! पुरे झाली झोप.
कसलं ते तुमचं झोपेत स्वत:शीच जोरजोरात बडबडणे आणि हसणे..."

तोंडावरचे पांघरुण बाजूला सारून,
नेहमीसारख्याच गंभीर चेहऱ्याने मी म्हणालो-


" माझे आई !
निदान झोपेत तरी,

 मला बोलण्या-हसण्याची संधी देत जा ना जरा ! "
.

" आरती खुर्चीदेवीची - "


 लोभी नित्य सत्तेचे, असावे मनी 
उदोउदो नेहमी आपला, पडावा कानी  
भवती तो करावा, घोळका चमच्यांनी  
सततचा जयजयकार, करावा त्यांनी....
 

जय देवी, जय देवी, जय खुर्चीदेवी -
अशीच मेहेरनजर, मजवर तू ठेवी | धृ |
जय देवी, जय देवी...

आदर्श ठरण्याचा, प्रयत्न करीन
नाही जमला तर- अर्ध्यावर सोडीन
शरम अन् लज्जा, तुजसाठी सोडीन
नैतिकतेचे नाटक- जनतेत करीन | १ |
जय देवी, जय देवी...

सत्तेसाठी वाट्टेल ते, करीन काही 
खुर्चीसाठी जीव, लाविन पणालाही 
जाणीव जपून, मनांत राही
सत्तेमागे संपत्ती, धावत येई | २ |
जय देवी, जय देवी...

.

अति सर्वत्र वर्ज्ययेत !



त्या देवळातल्या देवाशपथ खरं सांगतो !
 

फक्त आणि फक्त,
 त्या देवळातल्या  देवाला मनापासून नमस्कार करण्यापुरता म्हणूनच,
 परवा एक देवळात गेलो होतो.
 

प्रवेशद्वारापासूनच,
निरनिराळ्या सूचनांच्या पाट्यांची सुरुवात झाली होती .

नमस्कार  " असा "  करावा .
प्रदक्षिणा  " अशी "  घालावी..
रांगोळी  " अशी "  घालावी...
नामस्मरण  " असे "  करावे ....
ध्यान  " असे "  करावे.....
जेवणात  " असे "  पदार्थ वाढावेत ......
जेवण  " असे "  करावे.......
आणि बऱ्याच  "अशा "  सूचना लिहिलेल्या पाट्या, मी वाचत वाचत वाचत  गेलो !


........... आणि सांगायची मुख्य गोष्ट  म्हणजे,
 देवळातल्या देवाला नमस्कार करायचेच  विसरून, मी तसाच घरी आलो !


मग घरच्याच  देवाला हात जोडून  प्रार्थना केली -

"  हे  देवा, वेळात वेळ काढून, क्षणभर हात जोडून तुझे दर्शन घ्यायला, सर्वजण  तुझ्या दारात येतात  .
त्यातले जास्त भक्त दरिद्री , भुकेले, गरीब लोकच  असतात. 
ज्यांना एक  वेळच्या जेवणाची भ्रांत असते- असेही गरजू आपले गाऱ्हाणे सांगण्यासाठी, तुझ्या पायाशी धाव घेतात.
 " असे  तसे करावे "  -  अशा  पाट्या नुसत्या वाचून, एकाचे तरी पोट  भरत असेल का ... ?
 पंचपक्वान्नाने भरलेले ताट गरीबाना न  दाखवता  -
 हे  "  पाट्याचे   स्तोम "   आवरण्याची सद्बुद्धी  त्या संबंधितांना दे ! "
.  
.

बायकोचा असा कसा, बसला हो घसा ...


आज इतक्याजणांचा आवाज-
आमच्या घरातून कसा काय येतोय ..
म्हणून काय विचारताय राव-
आज आमच्या घरातला प्रत्येकजण, 

भरपूर गप्पा मारायच्या मूड मधे आहे !

आज बायकोचा घसा बसला आहे ,
आणि तिला बोलता येत नाही होssssss !
 

......
 

बायको सोडून,
आम्हा सर्वांची घरात धम्म्म्माल चालू आहे .
काव्य.. शास्त्र.. विनोद... यांना ऊत आला आहे.
मित्र मंडळीही ह्या सुवर्णसंधीचा फायदा घेऊन, 

यथेच्छ गप्पा मारून गेली !
बायको घशावर हात फिरवत निमूट बसली आहे.

शेजारणी "तिच्या" सांत्वनाला येऊन गेल्या. 
जाता जाता......
 आम्हा समस्त पुरुषवर्गाकडे नाक फेंदारून गेल्या !

काही मित्रांनी "बायकोच्या घशाचे रहस्य" विचारण्याचा प्रयत्न केला.

पण मी सर्वांना निक्षून सांगितले -
" नवस न करता, ही परमेश्वराची लाभलेली देणगी उर्फ आमची सुवर्णसंधी आहे-
जी एखाद्याच नवऱ्याला आजपर्यंत भोगलेल्या कर्मामुळे घरांत प्राप्त होते ! "

बहुतेक मित्रांना ते सांगणे पटले असावे, 

कारण सर्वांनी आपापल्या घरांत डोलावत असतात, तशाच माना डोलावल्या !


............


आमच्या घरांत आता एवढी सामसूम का, म्हणून विचारताय राव....
म्हणजे दु:खावर तिखट चोळताय का माझ्या ?

सगळ्या मैत्रिणींचा नवस कामी आला की हो !
.... आणि आमच्या बायकोचा घसा एकदम सुधारला....!

आणि आमचा मूड बिघडला !

बघा, 

कशा येताजाता हसताहेत आमच्या मैत्रिणी ....
आमचा आनंद बघवतच नाही, 

त्या सगळ्या मेल्यांना !
देव करो 

आणि त्या सगळ्यांचाही  चांगला घसा बसो !
.

.

चार दिवस सासूचे .....



''''''  ती  ''''''


तिचा निश्चय ठाम आहे !

तिच्या सासूची सासू-
ती मालिका बघतच वर गेली.
तिची सासू-
मालिका खालीवर पहात वर खपली.
आता तिची सून- 
ती खपण्यावर टपली आहे !

पण ती... आपल्या निश्चयावर ठाम आहे !
त्यासाठी -
ती.....
 देवळातले भजन-कीर्तन अर्ध्यावर सोडून येते.
मैत्रिणीबरोबर चालू असलेल्या इतरांबद्दलच्या चहाड्याचुगल्या चक्क अर्ध्यावर टाकून येते.
घरातल्या इतरांच्या तहानभुकेची पर्वा न करता,
स्वैपाकपाणी न बघता,
पाव्हणेरावळे विसरून,
बहिर्गोल भिंग डोळ्यांवर ठेवून,
 टीव्हीला चिटकून...
आपली आवडती मालिका पहिल्या खेरीज-
ती पाण्याचा थेंब प्राशन करत नाही !

दिवसेंदिवस लांबतच चाललेल्या,
त्या आपल्या आवडत्या मालिकेच्या निर्मात्याला शिव्या देत,
इतक्या वर्षानंतरही-
 त्या मालिकेत चिरतरुण दिसणाऱ्या सर्व पात्रांच्या नावाने बोटे मोडत-
तीच मालिका पहाण्याच्या,
आपल्या निश्चयावर अजूनही ----
ती ठाम आहे !
.

बायकोची आत्महत्त्या


नेहमी काहीतरी खात (- माझे डोकेही याला अपवाद नाही !) असणाऱ्या,
एक नंबरच्या खादाड बायकोशी,
माझे नेहमीप्रमाणे भांडण सुरू झाले.

बायकोने धमकी दिली,
" आताच्या आत्ता मी गाडीखाली जाऊन जीवच देते. "
विनोदबुद्धी शाबूत ठेवत मी बायकोला विचारले,
" नक्की गाडीखालीच जीव देणार ना ?
जाताना तेवढा जेवणाचा डबा बरोबर भरून न्यायला विसरू नकोस ! "

... बायकोने फणकाऱ्याने विचारले,
" जेवणाचा डबा बरोबर कशाला ? "

समजावणीच्या सुरात मी उत्तरलो,
" अग, गाडीला एखाद्या वेळेस खूपच उशीर झाला,
तर भुकेने व्याकुळ होशील ना तू....

 गाडी येईपर्यंत ! "
.

स्मरणशक्ती बायकोची -


हसत हसत बायको घरांत आली -
आणि उत्साहाने मला सांगू लागली,
" अहो, ऐकलं का -
आज महिलामंडळातल्या "स्मरणशक्तीच्या स्पर्धे"त
मला पहिल्या क्रमांकाचे पारितोषिक मिळाले ! "


मीही तितक्याच उत्साहाने म्हटले,
" अरे वा ! छान छान- अभिनंदन !
... काय बक्षीस मिळाले, पाहू दे तरी ? "

कपाळावर मूठ आपटून घेत,

 बायको किंचाळली,
" अगबाई ! 

चांदीचा पेला मिळाला होता की हो, बक्षिस म्हणून-
....विसरलेच मी-

 येतांना तो पेला घरी आणायला ! "
.

लग्नानंतर हाल-अहवाल


.
नवराबायकोच्या गप्पात, 

बायकोने चहा पीतपीत ऐटीत मला विचारले,
" आपल्या लग्नानंतरची,

 एक तरी दु:खद घटना तुम्हाला आठवते का हो ? "
 

हताश सुरात मी उद्गारलो,

" अग, एकच का ? किती किती सांगू तुला -
 

तुझ्याबरोबर साडीखरेदीला जाणे;
... तुझी साडीखरेदी चालू असतांना, 

शेजारी चारपाच तास तरी माशा मारत बसणे;
साडीखरेदी संपली की, 

तुझा गजऱ्याचा हट्ट पुरवण्यासाठीही खिशात पैसे उरलेले नसणे;
आपण कधी नव्हे ते सहलीला निघालो की, 

नेमकी  तुझ्या माहेरची माणसे टपकणे;
तुझी सासू घरांत आली की, कामात आदळापट -

आणि माझी सासू आली की, सगळी कामं झटपट !
मी फक्त "तुला" म्हणून सांगितलेल गुपित,
तुझ्या आईकडून, दुसऱ्याच दिवशी, मला परत ऐकायला मिळणे-
.....ह्या सगळ्या तुला आनंदी घटना वाटतात की काय ? "

शेवटचे वाक्य पूर्ण ऐकायला.....
बायको समोर होतीच कुठे ?
.