गेली सुकून पुष्पे - [गझल]

असतो समोर रस्ता हमखास चालता मी 
थांबू कुठे कशाला आशेस मारता मी..

गेली सुकून पुष्पे हातातली ग माझ्या 
येणार ना कधी तू त्यांना बजावता मी..

पेशात विदुषकाच्या सांभाळतो स्वत:ला 
दडवून वेदनेला हास्यात रमवता मी..

रागावतेस का तू झाला उशीर थोडा 
फिरलो तुझ्याचसाठी गजऱ्यास शोधता मी..

तव कुंतलास काळ्या बाजूस सार सखये 
पाहू कसा रवी तो पूर्वेस उगवता मी..

पर्वत नकोस दावू मजलाच वेदनांचा
दिसलो तुला कधी का आनंद भोगता मी..

तू वाचतेस कविता मी ऐकतो खुषीने  
देतेस ताणुनी तू खुश्शाल वाचता मी..  
.

कडेलोट-

जो येतो तो गोष्टी करतो 
आपल्या हालअपेष्टांच्या -

रंगवून मज सांगत सुटतो 
स्वत:च्याच दु:खांच्या -

कसे आणखी कितीजणांना 
सांगू फिरता फिरता मी -

मरण हे जे जगतो आहे मी 
म्हणतो 'जीवन' त्याला मी . . !
.

अत्याचारी काही घडून जाते - [गझल]

अत्याचारी काही घडून जाते 
हळुवार हृदय हे घाबरून जाते ..

शब्द पण कसे होती केविलवाणे 
उदास होतच गाणे रडून जाते ..

दाटे माझ्या किती काळोख मनात 
अवतीभवती जग हे विरून जाते ..

जीवन गलबत शिडासहित हे माझे 
कसे अचानक नकळत बुडून जाते ..

वेदनेचीच धुवाधार ती वर्षा 
छत्र सुखाचे त्यातच जिरून जाते ..
.

हातुन अपुल्या घडवत नाही -

हातुन अपुल्या घडवत नाही 
घडवतात ते आवडत नाही..

ना जमते ते स्वत:स लिहिणे 
लिहिती दुसरे बघवत नाही..

ना करती आपणही काही 
मदत दुजाला करवत नाही..

वरचढ अपुल्यापेक्षा दिसता 
पाय खेचणे राहवत नाही..

बोलत नसतो स्वत:हून तो 
री दुसऱ्याची ओढत नाही..

ना कधीच सहभागी कामी 
बडबडीविना करमत नाही . .!
.

दु:ख पर्वताएवढे -

सुख होते उभे माझ्या दारात 
विचारत मला- "येऊ का घरात ?"

निवांतपणे म्हटले आतूनच मी -
"ये, स्वागतास तुझ्या सज्ज मी !"

दारातूनच सुख थोडे डोकावले
आणिक सर्वत्र त्याने न्याहाळले

सगळीकडे दु:ख पसरले होते 
सुखाने डोळे विस्फारले होते

नजर जाईल त्याची जिकडे तिकडे 
दु:खच दिसले त्यास चोहोकडे

पाय इंचभरही टेकण्यापुरती 
आत जागा कुठे उरली नव्हती

.. सुख निराश होत हळहळले 
खाली मान घालत ओशाळले

मन त्याचे अती गहिवरले 
बिच्चारे आल्या पावली निघून गेले !
.

भीती कविता श्रवणाची -

कवितेचे घेऊन बाड मी 
भटकत गेलो कुठेतरी मी..

घडले आश्चर्य सांगतो मी
वाघ बघोनी घाबरलो मी..

ऐकत डरकाळी त्याची मी 
मनी ठरवली युक्ती नामी..

ठोकत आरोळी वदलो मी -
"ऐकवतो आता कविता मी !"

- सुनावता त्यालाच असे मी 
युक्ती माझी आली कामी..

कवितेपासून पळती नेहमी 
दूर स्वत: म्हणणारे मी मी-

शेपुट घालुनी जंगलस्वामी
गेला खाली, पाहिलेच मी ..
.

सात चारोळ्या -

अफवा  -
बायको खूप गुणवान आहे
असे जगाला सांगा ओरडून  -
लोक अफवांवर विश्वास ठेवतात
जाऊ नका कधी विसरून !
.

सारे कसे शांत -
बायको म्हणाली,
"तोंड आले हो" -
मी म्हणालो,
"छान झाले हो" ..
.

चार दिवस बॉसचे -
 "बॉसगिरी" मस्तीत गाजवून
सेवानिवृत्त घरी राहू लागला -
"बायकोगिरी"ला शरण जाऊन
 वाट हुकमांची  पाहू लागला !

..

हुजरे -
बघता फळास झाडावर 
जमतो थवा जसा पक्ष्यांचा -
बसता नेता खुर्चीवर 
रमतो मेळा तसा चमच्यांचा ..
.

कुणी पाहिली का -
बायकोचे सर्व ऐकणारा नवरा 
"ताटाखालचे मांजर" असते -
नवऱ्याचे सर्व ऐकणारी बायको 
सगळीकडे "अफवा" असते ..
.

स्वातंत्र्यदिन -
बायको गर्जत नवऱ्यास म्हणे 
"आज देशाचा स्वातंत्र्यदिन -"
नवरा स्वत:शीच पुटपुटे 
"कधी आहे.. माझा स्वातंत्र्यदिन !"
.

हळवी बिचारी -
भलती ती हळवी मायाळू
हृदय तिचे किती दयाळू -
कांद्यालाही चिरताना हळू 
लागतसे अश्रू ती ढाळू !
.

मी झक् मारतो -

          "अहो, ऐकलं का ?"  या वाक्यापाठोपाठ माझ्या तोंडावरील पांघरूण हळुवारपणे निघाले.
पण गेली कित्येक वर्षे इतक्या मंजूळ आवाजाची लकेर "पुन्हा प्रपंच"मधील मीना वहिनींच्या मुखकमलाखेरीज अन्यत्र कोठेही आढळणार नाही, याची खात्री पटल्याने मी डोळे न उघडताच चादर पुन्हा तोंडावर ओढली.
   
     "अहो अस काय करताय !" या "खास" आवाजापाठोपाठ ती चादर खसकन ओढली गेली. आता मात्र मी भासातून वस्तुस्थितीकडे दुर्लक्ष केलं नाही. डोळे उघडून त्रासिकपणे समोर पाहिले अन अपेक्षेप्रमाणे सौ.च्या रुपात जगदंबा उभी !

     "उठा,  उठा नवरोजी ! आजपासून तुम्ही लेखक झाला आहात. "साप्ताहिक रसातळ"मधे तुमची कथा छापून आलीय !" तिने सांगताच मी "साप्ताहिक" ओढले अन पलंगावर टाकले, त्याबरोबर तीही नेमकी माझ्या पुढ्यातच आली ! माझे डोळे अधाशासारखे तिच्यावर [ह्या ह्या ह्या..! तुमचा अंदाज चुकला बर का ! तिच्यावर म्हणजे-  माझ्या छापून आलेल्या गोष्टीवर !] तुटून पडले. मॅटर्निटी होममधील जनरल वॉर्डात अडलेल्या स्त्रीने "सुटले गsss बाई !" म्हणून पोट रिकामे करावे तद्वत मी [नुसताच] "सुटलो बुवा एकदाचा" छाप सुस्कारा टाकला.

     आज माझ्या आयुष्यातला सोनियाचा दिवस उगवला होता ! मी चक्क "लेखक" झालो होतो ! "तुम्हास माहित आहे काय !" या सदरात आजवर शेकडो [चोरलेलीच अर्थात !] टिपणे माझ्या नावावर संग्राहक म्हणून जमा होती. "वेचलेले सुवर्णकण" सदरात हजारो सुभाषिते संग्रा. म्हणून माझ्या नावावर छापून आली होती. तसेच "आमच्या दारासमोरील उघड्या गटारांकडे यूनोचे लक्ष वेधणार तरी कधी ?" याप्रकारची असंख्य जळजळीत व ज्वलंत समस्यांवर आधारितपत्रे "वाचकांची पत्रे" या सदरात मी लिहिली होती !

     परंतु आजची गोडी काही औरच होती. दुसऱ्याचे नाव लेखक म्हणून वाचताना माझ्या अंगावर साळूप्रमाणे काटे खुपत, पण आज एकाच दिवशी बोनस+ ओटी+ सीडीएस+ सौ.चा एक गोड गोड [?] मिळाल्याचे सुखद रोमांच अंगावर जाणवत होते. "लेखक" म्हणून माझे अधिकृत बारसे करणाऱ्या "साप्ताहिक रसातळ"च्या संपादकास मी मनात लाख लाख धन्यवाद दिले व या बारशाचे किलोभर पेढे सौ.ला देण्याचे कबूल केले !

     शेजारचे नाना सर्वात वयस्कर ! म्हटलं आपल्या "अपत्या"ची पहिलीवहिली प्रत त्यांना अर्पण करावी व आशीर्वाद घ्यावा.

     "नाना,  नाना ! मी लेखक झालो !" - असे ओरडत मी त्यांच्या घरात शिरलो तो नानीच समोर ! त्यांनी बहुधा देवपूजा आटोपली असावी. न बोलताच खुणेनं त्यांनी हाताची पाचही बोटं विरळ करून माझ्यासमोर पालथी धरली . तेवढ्यात नाना आलेच. त्यांच्याकडे आपुलकीची एक नजर टाकून मी म्हणालो, "नाना, मी लेखक  झालो !" नाना डोळे मिचकावत उद्गारले- " रद्दीचा भाव नक्कीच वधारणार मग !"  असा राग आला थेरड्याचा  त्या क्षणी ! मनात म्हटलं- "आशीर्वाद गेला गाढवाच्या xxx "!

    " बसा जोशीबुवा, बसा ! म्हणून तुम्ही आयुष्यात भल्या पहाटे सात वाजता उठला तर ?" नानांनी धोतराच्या सोग्याने तोंड पुसत विचारले. "झोप" हा माझा "वीक पॉइंट" तमाम शेजाऱ्यांना आमच्याच "गृहकृत्यदक्ष- लाऊडस्पीकर"ने मागेच जाहीर केला होता हे वेगळे सांगणे न लगे ! मी मुकाट्याने एका खुर्चीवर बसलो.           [-आशाळभूतपणे चहाची अपेक्षा करत ! जातिवंत कारकूनच शेवटी आम्ही !]  हातातल्या साप्ताहिकाचा कागद त्यांच्यासमोर धरला.

     "आमच्या नातवाला "बसायला" आता हक्काचे फुकट कागद मिळणार म्हणा की !"  पुन्हा म्हाताऱ्याचा विनोद ! [पण चहाचा वास छान सुटल्याने-]  मी त्याकडे म्हणजे विनोदाकडे दुर्लक्ष केले.

     "आणि बर का जोशीबुवा ! कालच आमच्या पिंकीनं चष्म्याची काच फोडली हो ! मी कसा वाचणार आता ? " खो खो करत त्या बिलंदराने कागद माझ्या हातात [साभार परतीचे विशेष दु:ख न होता-] कोंबला.

     चहाचा घोट घेत "तू वाचूच नकोस- लवकर मर बेट्या" असा आशीर्वाद [अर्थात मनातच!] मीच त्याला देऊन काढता पाय घेतला !

     माझ्या घरात शिरणार तो आत "ही" गर्दी जमलेली ! "काय झालं" म्हणून मी आत घुसू लागलो. पंतप्रधानाची गाडी दुरून दिसताच- " आले ! आले  !" असा गलका जनतेने करावा, तशा आरोळ्या घरभर पसरल्या. ही किमया बहुधा माझ्या कथेची असणार असा संशय मला आला.

     "जोशीकाकू खरंच भाग्यवान आहेत हं !" एका किरट्या आवाजाचा साक्षात्कार झाला.

    " जोशीबाई ! आता "उपहार"मधे पार्टी हवी हं !"  हा वखवखलेल्या अर्धपोटी "बॉबी"चा [वय वर्षे फक्त- तीस ! डोळे- तिरळे ! माप न काढलेलेच बरे !] गजर .

     "पण जोशीबुवा असे असतील असं वाटलं नव्हतं बाई !" एक कौतुकाचा [असं मला उगाच वाटलं खरं !] स्वर निनादला.

     "तायडे ! आता तुला गृहपाठाचे निबंध लिहायला रोज मदत करतील हं आपले जोशीकाका ! - ज्या कमलताईंनी शेजारणीला कोथिंबीरीच्या काडीइतकी मदत केली नाही, त्याच कमलताईंचा इतका मधाळ स्वर !

     असे स्तुतीसुमनांचे वर्षाव उधळत, एकेक चहाचा कप ढोसून महिला-वर्गाचे लोंढे आमच्या घरातून परतले. खरं सांगू का - माझ्यातल्या लेखकाला "बॉबी"चे  तिरळे डोळे ड्रीमगर्ल हेमाच्या टप्पोऱ्या डोळ्यांपेक्षाही कितीतरी आकर्षक वाटले त्यावेळी ! दोन जीव असते माझे- तर तिच्या  दोन्ही डोळ्यांवरून ओवाळून टाकले असते ! पण माझा एकच जीव असल्याने आणि तोहि सौ.कडे आधी गहाण पडल्याने अगदीच नाइलाज झाला !

     एक दिवस सकाळीच शेजारच्या विमलाबाई आल्या. सौ. आतल्या घरात भाजी चिरते आहे असे पाहून मला म्हणाल्या- "जोशी भावजी ! माझ किनई एक छोटसंच काम आहे. विमलाबाई ऊर्फ "किनईबाई"मुळे मला एकदम गहिवरून आलं. "वहिनी,  मी कुणी परका का आहे ? शेजाऱ्यावर प्रेम करा- हे आपल्या रामायणानेच नाही का शिकवलं ! अगदी निस्संकोचपणे सांगा काय काम असेल ते ! माझ्यातल्या लेखकाचा आदबशीर पैलू उलगडला. एरव्ही मी आणि सौ. या बाईच्या "किनई"ला मनसोक्त हसत असू !

      "म्हणजे आमच्या ह्यांचं किनई हे अगदीच बारीक आहे-  आणि किनई खूपच गिचमीड आहे !"

      "आँ..!"  मला  काहीच अर्थबोध न झाल्याने मी किंचाळलो.

     "नाही म्हणजे किनई- ह्यांचं बारीक बारीक आणि गिचमीड अक्षर वाचायला भारीच अवघड आहे."

     "हुश्श्य ! किनईबाईला नकळत मी माझा जीव भांड्यात पाडला.

     "अहो- दर महिन्याला किनई त्या मेल्या वाण्याला चार-चारदा सामानाची यादी वाचून दाखवावी लागते
मला !" -अंगावर स्कायलाब कोसळल्याच्या आविर्भावात विमलाबाई सांगू लागल्या- "तुम्ही किनई आता मोठ्ठे लेखक झाला- म्हणून एक रिक्वेस्ट हो- आमची दर महिन्याच्या सामानाची यादी तुम्ही छानपैकी लिहून द्या !"

     "हेचि फल काय मम लेखनाला !" असे म्हणत, बेशुद्ध पडायचाच काय तो मी शिल्लक राहिलो होतो ! माझ्या सुरेख, वळणदार अक्षराचा असाही शेजाऱ्याला उपयोग होऊ शकेल-  हे ब्रह्मदेवाच्या बापाला स्वप्नात तरी वाटलं असेल काय !

     नंतरचा प्रसंग "बॉस" भेटीचा ! आनंदाच्या भरात मी बॉसच्या केबिनमध्ये शिरलो. शिऱ्यामधे एखादे झुरळ निघावे, अशा आविर्भावात बॉसने मला पाहिले.  म्हटलं- जाऊ द्या, अक्कलवंताला गरज असते ना !

     "सर,  आपण माझी साप्ताहिक---" माझे वाक्य अर्धवट तोडत, बॉस [डुक्कर साला ! अर्थात- मनातच हं !] गुरगुरला-  "साप्ताहिक नाही आणि मासिक नाही, इयरएंड जवळ आली आहे आणि तुम्हाला लीव्हवर जायचं सुचतय ?"

     "तसं नाही सर- 'साप्ताहिक रसातळ'मधे माझी एक गोष्ट छापून आलीय, ती तुम्ही वाचली काय- असं विचारायला मी आलो होतो." एवढं वाक्य मी उच्चारीपर्यंत, डेक्कन क्वीन पुण्याला बॉम्बेहून पोचण्याइतका वेळ गेला.

     "वॉट नॉनसेन्स ! ऑफिसच्या कामाच्या वेळेतच तुम्ही गोष्टी लिहायला शिकला वाटतं ! स्टॉप धिस ! आणि लक्षात ठेवा- मी "टाइम्स ऑफ एक्स्प्रेस"शिवाय काहीच वाचत नसतो. यू कॅन गो !" बॉसने मान खाली घातली. त्याचा गुबगुबीत गळा आणि माझी हडकुळी बोटं यांचं व्यस्त प्रमाण पाहून मी निमूटपणे मनातला मोह आवरला. [-आणि 'साप्ताहिक रसातळ'चा भविष्यकालीन एक अंक एका लेखकाच्या 'फाशी- विशेषांका'ला मुकला !]

     "---- ए जोश्या, थांब लेका !" मी मागे वळून पाहिले.  जुना कॉलेजमित्र "दाते" होता !
     "आयला, साल्या लेखक झाला म्हणजे काय- आभाळातून चालायला शिकलास वाटतं ! आत्ता तुझ्या घरूनच आलो बघ. म्हटलं तेवढाच कांदा-पोह्यांचा चान्स !"

     "दात्या- तुझी प्रेमळ भाषा अजून बंद पाडणारी भेटली नाही का ?" - मी विचारले.

     "भेटेल, यार लवकरच भेटेल ! पण गोष्टी कधीपासून लिहायला लागला साल्या ? अं , आपल्या कॉलेज-मैत्रिणीना कळवलीस ना लेखक झाल्याची बातमी ?"

     "अरे, तुला समजली म्हणजे ती इतरांना समजल्यावाचून थोडीच राहाणाराहे ! म्हणजे बँकेतल्या कॅशिअरने जन्मात नोट न पाहिल्याचे सांगितल्यासारखे विचारतोस मलाच !"

     "जाऊ दे, पण गोष्टीचा मान घे तुला आणि धन माझ्यासाठी खर्च कर थोडे !"

     "वा, चल ना !"

     दातेला हॉटेलमधे नेऊन वडा, भजी, इडली, पेढा खाऊ घातला. दातेनं समाधानानं ढेकर दिली आणि मी तृप्तीनं दहाची नोट काउंटरवाल्याला दिली !

     "जोश्या, लेका ! मलाही माझी कविता पाठवायची रे मासिकाला. प्लीज लिहून दे ना तुझ्या शुभ हस्ताने !" 
- दाते अजीजीने म्हणाला.

     सत्वर दातेला माझ्या घरी नेऊन, कविता 'फेअर' करून पाकिटावर सुवाच्य अक्षरात पत्ता लिहिला आणि 'बेस्ट विशेस' दिल्या.

     नंतर-
     एक दिवस मी 'उपहार'मधे चहाचा घोट घेत असताना,  फॅमिलीरुममधून ओळखीचा- दातेचा आवाज कानावर आला- "बरं का निलू,  त्या येडबंबू जोशीची इतकी फिरकी घेतली मी की बस्स ! 'लेखक' म्हणून त्याला अगदीच हरभऱ्याच्या टोकावर चढवून बसवलं ग ! अग,  त्याने पाकिटावर पत्तासुद्धा लिहून टाकला- मी नको  म्हणत असताना !"

     "एकदम खत्रूड दिसतय तुमच्या लेखक मित्राचं ध्यान !" - निलू नामक तरुणी अस्मादिकांचे माप काढू लागली- "पण त्याच्या अक्षरामुळे संपादक एकदम खूष झाला हं ! मला त्यानं कॉफीतर पाजलीच पण माझ्याइतकंच अक्षरही सुंदर असल्याची शाबासकीही दिली ! म्हणून तर आज मी कवयित्री झाले ना !"

     "डार्लिंग, अग संपादकानं तुझी कविता स्वीकारली आणि मी तुला ! मला चार ओळी निबंधही लिहिता येत नव्हता, हे त्या बावळट जोश्याच्या लक्षातही कसं आलं नाही देव जाणे ! पण एss तुझ्या कवितेचं सर्टिफिकेट मी तुझ्या गालावर...."
     पुढचं बोलणं मी ऐकू शकलो नाही.

     कोणत्या मुहूर्तावर मी लेखक व्हायची झक् मारली, याचा विचार करतोय ! डोन्ट डिस्टर्ब मी !
.

[ "अबब" - दिवाळी अंक १९७९ ]

का घुसला "वन वे"त ?----

का घुसला "वन वे"त ?
पोरा, का घुसला "वन वे"त ?

पोलिस वैरी, करील किरकिर 
चैन नसे त्या जीवा क्षणभर 
अडवू कोठे, पकडू कैसे ?
दावू चौकी थेट ?

गुंग जाहला, शिट्टी ओठी 
पळवी पाहू पोरा, स्कूटी 
पोलिसाचा डाव समजता 
हाणून पाड रे बेत !
.

[सप्तरंग- सकाळ रविवार ८ नोव्हेंबर २००९] 

त्या आमदारकीचे ---

[मूळ रचना- त्या सावळ्या तनूचे मज ....]

त्या आमदारकीचे मज लागले पिसे हो 
न कळे तिकीट आता मिळणार मज कसे हो -

हे कार्यकर्ते माझे लुटतात फक्त पैसा 
चोहीकडे सगे, मी मागू कुणा कसे हो ?

वाटे जरी मनात, करु बंडखोरी थेट 
माझाच पक्ष माझे करणार का हसे हो ?

दिसते तिकीट रोज, क्षणही न येत नीज 
आमदार मी असावे, पत्नीस वाटते हो !
.

[सप्तरंग- सकाळ रविवार ४ ऑक्टोबर 2009

सासू कशी पळावी ...?

[मूळ रचना- कोणा कशी कळावी प्रेमात काय गोडी ?...]

सासू कशी पळावी , मी काढु काय खोडी ?
मी नेहमी पुढे, ती मागून पाय ओढी -

लहरीत त्या फिरावे 
मी घेत हेलकावे 
जाणोनि ऐट माझी, बोटे मुकाट मोडी -

दिसती अजाण डोळे 
परि ते लबाड भोळे 
माझ्यापुढे पतीला करतील ना चहाडी -

हसलेच मी, रुसे ती 
रुसलेच मी, हसे ती 
राहील का अशाने सासू-सुनेत गोडी -
.

[सप्तरंग- सकाळ रविवार २२ नोव्हेंबर २००९]

रस्त्यामध्ये खड्डे गडे -

[मूळ रचना- आनंदी आनंद गडे ...]

रस्त्यामध्ये खड्डे गडे, 
इकडे तिकडे चोहीकडे ..

इथे तिथे खणलेत असे
तुजसंगे मी चालू कसे 
हात मी धरला, बूट घसरला, चिखल पसरला 
मी इकडे अन तू तिकडे ..

नवीन कपडे घालावे 
ठरवले, मी मिरवावे 
रस्त्यावरूनी प्रेमाने 
आनंदे उत्साहाने 
स्वप्न भंगले, कपडे रंगले, खड्डे न चुकले
इकडे तिकडे चोहीकडे ..
.

[सप्तरंग- सकाळ रविवार, २० सप्टेंबर २००९]

पुण्यातली वाहतूक -

पुण्यातली वाहतूक
किती करावे कौतुक !

"वन- वे"त थेट घुसती
मनी नाही काही भीती 
"धरा- पकडा" पोलीस म्हणती 
करूनी दमछाक !

नाही इकडे तिकडे 
नाही लक्ष भलतीकडे 
कसे पोलीस गाठती 
"सावज" अचूक !

दिसे रंग न वेगळा
लाल-हिरवा-पिवळा 
देहभान ते विसरावे 
देऊनिया ठोक !

पुण्यातली वाहतूक
किती करावे कौतुक !
.
["भन्नाट"- दिवाळी अंक २०१०]

झाली माझ्या कवितांची होळी -

[मूळ रचना- आली माझ्या घरी ही दिवाळी...]

झाली माझ्या कवितांची होळी 
भर बंबात घालून झाली ..

छंद काव्याचा बंद न व्हावा, मी तर त्यात रमावे 
जन्म जन्म या काव्यासंगे, एकरूप मी व्हावे 
गोड पत्नी हसे, मीही त्याला फसे 
कागद घेऊन खुश्शाल जाळी .. 

पाऊल पडता घरी कितीदा, कागद जिकडे-तिकडे   
वाट लावते पत्नी त्यांची, अरसिक करी तुकडे 
हर्ष दाटे उरी, नाच पत्नी करी 
होई छंदाची राखरांगोळी ..
.

[सप्तरंग- सकाळ रविवार १८ ऑक्टोबर २००९]


दोन विडंबने -

१.
[मूळ कवयित्रींची क्षमा मागून-]

असेन मी, नसेन मी- तरी दिसेल कचरा हा 
उकीरड्यावरी इथे, उद्या असेल कचरा हा !

कचरा हौदाभोवती वास कुंद दाटले
साफसफाई नसे, माशा डास साठले 
हौद हा किती लहान, कसा बसेल कचरा हा ?

झोपे महापालिका- न कर्मचारी जागे ते 
झाडू घेऊन स्वत: कोण सर्व झाडते ?
स्वच्छता असे जिथे, तिथे घुसेल कचरा हा ..

कुणास ना ठाऊके, कुठे कसे पुसायचे ?
तक्रार-विनंती-अर्ज ते कचऱ्यातच जायचे 
निवडणूक सरली तरी, मनी वसेल कचरा हा !
.

२.
सासूचे किटले कान, होतसे बहिरी 
कानात बसती दडे, सून किरकिरी !

अशी कुठे लागते डुलकी, क्षणभरी भासे 
कुठे आत वाजते भांडे, धडकी भरतसे ..

किती कानी घालते बोळे, आत आवाज 
उपयोग होई ना काही- सून तरबेज ..

किती करी सासू, विनवणी आर्जवे तीस 
अंगी ना उरले त्राण, सोसे सुनवास !
.

["भन्नाट "- दिवाळी अंक २००९]

आलीया भोगासी -

फोटो चांगला 
दिसत नसला 
तरीही "छान" 
म्हणावच लागत-

लिखाण आवडल 
नसल तरी 
"वा वा, सुंदर"
म्हणावच लागत-

घरी आलेल्या 
पाहुण्याला 
"आनंद झाला" 
म्हणावच लागत-

दु:ख सहणाऱ्याला 
सवयीन "आपण 
सुखात आहोत" 
म्हणावच लागत . . !
.

ठिणगी - [गझल]

पडली एकच ठिणगी मनात 
काच तडकली का जीवनात ..

गेलो मुठीत मिठीतून मी 
का नकळत ती घुसली उरात ..

ऊन संपता वाढे थंडी 
येतो हाती तिचा हळु हात ..

उरल्या जखमा प्रेम सोसता 
बसलो मिरवत मीच हृदयात ..

धरता हाती साप न डसला 
डसली दुरून माणूस जात ..
.

चार चारोळ्या -

खुशाल मजला हसा लोक हो 
एक विदूषक समजून तुम्ही- 
लपवण्यास वेदना लोक हो 
असावे लागते एक काळीजही ..
.

मिरवत आहे तो जगात 
माणूस सुखी म्हणून-
आयुष्य चैनीत आरामात 
घालवी अविवाहित जगून..
.

तरुणाकडून करते अपेक्षा
कुणी तरुणी स्त्रीदाक्षिण्याची -
जागा पण म्हातारीस देण्या 
टाळाटाळच त्या तरुणीची ..
.

चाहूल तुझी लागत नसते 
अस्वस्थ किती असतो मी -
चाहूल तुझी लागत असते 
स्वस्थ तरी का नसतो मी ..
..

" हे अंबे माते जगदंबे ---"

Image result for तुळजाभवानी देवी

वरदहस्त राहो हे माते
नतमस्तक मी होतो ..

कृपा करावी या भक्तावर 
शरण तुला मी नमितो ..

स्मरण तुझे नित मनी चालते 
कर्तव्यात न चुकतो ..

तुला पूजतो तुलाच भजतो 
दर्शनात तव रमतो ..

लाभो तुझाच आशीर्वाद 
चरणी माते झुकतो ..

हृदयी स्थान असो सुविचारा 
प्रार्थनेत ना थकतो ..

हे अंबे माते जगदंबे 
वंदन तुजला करतो ..
.

नकोस जाऊ हिरमुसून तू "लाईक" नाही येत म्हणून -- [हझल]

नकोस जाऊ हिरमुसून तू "लाईक" नाही येत म्हणून 
एक तरी "लाईक" मिळावा पाच "कॉमेंटस" बघ टाकून ..

का घाबरशी "पोक" जरी तू आले त्याचे तुजला शंभर 
शांत रहावे बिनधास्तपणे तूही त्याला "पोस्ट" "ट्यागू"न ..

"पोस्ट" लिहीणे जमे न तुजला हरकत काही नाही आता 
येता जाता खुशाल बघ तू "जीएम" अन "जीएन" लिहून ..

"स्टेटस" अपुले छानच असता कशास करतो मनात चिंता 
"कॉपीपेस्ट" अन "व्हाटसप"चे उदंड ये घे पीक जाणून ..

"मस्त" "वाहवा" "छान" असे जर लिहिले "स्टेटस"वरती कोणी 
ना आवडली "पोस्ट" तयाची "झकास" "वॉव" तू दे ठोकून ..

नसेल फिरकत तुझ्या "वॉल"वर नकोस फिरकू तूही त्याच्या 
आपण जशास तसे व्हायचे अनोळखीसे ओळख असून ..

"लाईक" द्याव "लाईक" घ्याव चालू आहे परंपरा ही   
देवघेव पण अशी चिरंतन जाते सर्वांना आवडून ..

श्रावणमासी दु:ख मानसी - [गझल]

इमारती त्या उंच उंच पण नाही कसली हिरवळ नसे तिथे का एक पाखरू नाही मनही निर्मळ .. न थेंब पाणी त्या नळातुनी डोळ्यांवाटे येते किती किती ती चालते सदा पाण्यापायी चळवळ .. चुकार हम्मा वाट शोधते येते गेटामधुनी तिला जलाचा थेंब ना मिळे पाठी मारच केवळ .. निघे कधी तो घोळका पुढे हंडा घागर डोई कुणास नसतो ताळमेळ मग नुसती माजे खळबळ .. विहीर नाही आडही नसे धावाधावच नुसती करा पुकारा शंख ठोकुनी स्त्री पुरुषांची वळवळ .. खुशाल डोंगर फोडणार अन झाडे तोडुन गायब न पावसाच्या स्वागतास ती ना उत्साही दरवळ .. निसर्ग पाही आपल्यावरी घाला मानव घाली जशास तैसे वागणार तो कुठली हृदयी तळमळ .. .

म्हणून ....!

आता नवरात्री देवी येणार 
म्हणून देखावे सुरू होणार 
म्हणून हौसे गवसे नवसे जमणार 
म्हणून गर्दी होणार !

गर्दी होणार 
म्हणून नटून थटून 
देखावे बघत राहणार 
म्हणून खिसेकापू येणार
भुरटे चोर येणार 
मंगळसूत्र पर्स चोर येणार 
म्हणून पोलीस येणार !

लहान बाळे 
पोर पोरी जमणार 
शोधाशोध होणार 
धक्काबुक्की होणार 
म्हणून समाजकंटक येणार 
म्हणून समाजसेवक येणार !

स्वार्थ परमार्थ साधण्यासाठी 
म्हणून सर्वजण येणार 
म्हणून ढोल ताशा वाजणार 
म्हणून गोंगाट होणार !

म्हातारेकोतारे कावणार 
आजारी बेजार होणार 
म्हणून कानात बोटे घालत 
तक्रारी सुरू होणार !

हे दरवर्षीचेच रहाटगाडगे चालणार - - - -

म्हणून मी निवांत
घरातल्या देवीपाशीच -

"सर्वांना सद्बुद्धी दे"
म्हणून साकडे घालत राहणार !
.

तीन चारोळ्या -

'विश्वासघात -'

ऐकतो मी कानात प्राण आणून 
तू कविता वाचत असतांना -
खुशाल तू देतेस घोरत ताणून 
मी कविता वाचत असताना ..
.

'सरीवर सरी -'

एकटाच मी घेऊन छत्री
होतो भटकत कुठेतरी -
आलीस अचानक तू सामोरी
कोसळल्या आठवांच्या सरी . 
.

'गुपित ..'

एक्स-रे माझ्या हृदयाचा 
म्हणे चांगला नाही आला 
कितीजणींचा हृदय-गुंता 
उघडकीला नाही आला  !
.

बहर येता आठवांना - -[गझल]

बहर येता आठवांना
पूर येतो आसवांना..

बेइमानी श्वान नसते 
ज्ञात थोड्या मानवांना..

ऐकता आता कथा "ती" 
झोप येते कासवांना..

राहिला ना राम कोठे 
राज्य अर्पण दानवांना..

ऐकुनीया रोज गीता 
जोर चढतो गाढवांना..
.

तीन चारोळ्या -

तुझ्या होकाराची सखे,
अजूनही आशा सोडली नाही-
मृगजळामागे धावायची 
माझी खोड मोडली नाही..
.

तू असलीस तर 
जीवन सरिता-
तू नसलीस तर 
घडा ग रिता ..
.

ठेवलेस तुझ्या मुठीत मला 
काहीच हरकत नाही माझी -
झाकली मूठ किती मोलाची 
किंमत करत राहशील माझी 
.

गजानना, वंदन करतो देवा --















गजानना, वंदन करतो तुला      
आशीर्वाद द्यावा शुभ तू मला ..

आम्हाला सुखी ठेवशी तू 
संकट दूरही करशी तू 
विध्नेश्वरा, शरण मी आलो तुला ..

लंबोदरा , तू पाठीशी 
भीती होते नाहीशी
विनायका, ध्यास तुझा लागला  ..  

चरणी मस्तक ठेवतो रे 
मनात तुलाच स्मरतो रे 
मोरेश्वरा, भक्ती भाव पावला  ..

प्रदक्षिणा ही घालतो मी 
नामाचा जप तुझ्या करतो मी 
चिंतामणी, प्रसन्न होई मला  ..
.

पाच चारोळ्या -

येता जाता हळू हलवतो 
लबाड वारा का दाराला -
धडधड हृदयाची वाढवतो 
तिचीच चाहुल देत मनाला ..
.

येतेस आवेगात तू भेटायला
ठरलेल्या वेळेच्यानंतर नेहमी -
त्या झंझावातात का तुला
विसरतो रागवायचेच मी !
.

"येते" म्हणतेस.. येतच नाहीस
"येणार नाही".. म्हणतच येतेस -
लहरी झालीस पावसासारखी
कुठे कधीही.. अचानक भेटतेस ..
.


विश्वासाने कितीतरी मी 
गळ्यात गळा त्याच्या घातला - 
"माणूस" निघाला तो शेवटी
केसाने गळा त्याने कापला ..
.

व्यसन दारू सिग्रेट तंबाखूचे
नाही कुणाच्या उपयोगाचे -
व्यसन आयुष्यात असावे 
फक्त माणसे जोडायाचे ..
.

चार चारोळ्या -

            दुर्मिळच -

दुधात साखर म्हणजे काय
अचानक धोधो पाऊस यावा -
जोडप्याजवळ नसावी छत्री
असा क्षण रस्त्यातच न्हावा ..
.


      ढेकर दुष्काळाची - 

दुष्काळावर भाषण ऐकून
 श्रोते फारच गहिवरले
लांबलचक ढेकर ऐकून 
श्रोते सारे का  बावरले !
.


          ध्यान -

देवाचिये दारी
उभा क्षणभरी
ध्यान चपलेवरी
ठेवोनिया !
.


         दोघेही - ? 

देवळाबाहेर भिकारी 
माणसाला पैसे मागत असतो -
घरातला माणूस 
देवाला सुख मागत बसतो ..
.

रडण्यासाठी धाय मोकलुन गर्दीला गाठतो --[गझल]

रडण्यासाठी धाय मोकलुन गर्दीला गाठतो 
सांगाया मी वेदना मला एकांंती राहतो..

डोळे विस्फारी बघून मज जो तो का सारखा    
माझी मी 'माणूस' जात जर कोणाला सांगतो..

ऐकू येती झोपडीत त्या मातेचे हुंदके 
जेव्हा जेव्हा देव मंदिरी दुग्धाने नाहतो ..

आभाळाच्या का सभागृही जमती ढग बेरकी 
पर्जन्याच्या घोषणाच त्या आभाळी ऐकतो..

भिंती माझ्या का घरास या कळले नाही मला 
भीतीने भिंतीस कान त्या फरशीशी बोलतो..

येताजाता बघु नकोस रे लावुन टक तू मला 
दम बघ माझ्या पापण्यांस या मिटताना लागतो..

विसरायाला आज मी तुला पेला हा घेतला 
थेंबाथेंबातून का तुझी प्रतिमा मी पाहतो ..

मनवृक्षावर बांडगूळ ते चिंतेचे वाढते  
ना दुसरा पर्यायही मला पेलत मी साहतो ..
.

हे शंकरपार्वतीपुत्रा - - -








हे शंकरपार्वतीपुत्रा तुज वंदन आम्ही करतो  
जय जय श्री गिरिजात्मका एक मुखाने म्हणतो ..

संकटात धावून येई मोरेश्वर आधार 
दु:खमुक्त सगळे आम्ही होतो चिंता पार    
स्मरणी तुजला ठेवुन शरण तुला रे येतो ..

बल्लाळेश्वराच्या पुढती करतो ती आरास  
भक्त सारे येती म्हणती किती हो झकास     
आदर स्वागत आमचे तो महागणपती बघतो .. 

रूप तुझे विघ्नेश्वरा किती कितीदा पहावे 
डोळयापुढे मूर्ती येता समाधान मिळावे   
चिंतामणी तुजला आम्ही आनंदाने स्मरतो ..

मूषकासमोरी न्यारी सिद्धीविनायका स्वारी  
ताट मोदकाचे दिसता खूष होई भारी  
वरदविनायक आम्हा तो संकटहर्ता ठरतो .. 

आठ स्थाने देवा तुझी माहितही झाली
आठ तुझी नावे गणेशा प्रसिद्ध ती झाली 
यात्रा यशस्वी व्हावी प्रार्थना मनातुन करतो ..
.  

दे रे दे रे तू दर्शन विठ्ठला ---

दे रे दे रे तू दर्शन विठ्ठला
आलो सारे आम्ही पंढरीला
जीव भेटीस कासाविस झाला ..

ध्यानी रूप तुझे, मनी नाम तुझे
जप विठ्ठल विठ्ठल चालला ..

पाप घालवतो, पुण्य साठवतो
वारीमध्ये चालत जीव गुंतला ..

टाळ चिपळ्यासंगे, भक्तीभाव रंगे
मुखी विठ्ठल विठ्ठल दंगला ..

टाळ्यांचा हा गजर, मूर्तीकडे नजर
नाद विठ्ठल विठ्ठल चांगला ..

गुंग भजनात, दंग कीर्तनात
घोष नामाचा तुझ्याच घुमला ..

चंद्रभागेत स्नान, सोबतीला गुणगान
जीव पंढरपुरात हा रमला ..
.

जाऊ पंढरपुराला आता - -

जाऊ पंढरपुराला आता, पाहूया त्या विठूला जाता, 
विठ्ठल विठ्ठल जप करू, डोळे भरुनी तो बघू ..

वेळ भजनात या, चांगला- घालवू घालवू 
काळ कीर्तनात त्या, आपला- घालवू घालवू 
विठ्ठल विठ्ठल या म्हणू, नाम त्याचे गुणगुणू 
टाळ चिपळ्यात त्या दंगूया ..

टाळ्यांचाही गजर, सारखा- या करू या करू 
चंद्रभागेतून स्नान, सर्वजण- या करू या करू 
राम कृष्ण हरी हा, घोष मुखाने करू 
वाट थेट पंढरीची धरूया ..

विठू डोळ्यांपुढे, येइ तो- या इथे त्या तिथे 
विठूरायाला नमन, आपले- या इथे त्या तिथे 
जातीभेद विसरू, एक पंगत धरू 
होऊ तल्लीन भजने गाऊया .. 
.

जाता समोर हसून घ्यावे -- [गझल]

जाता समोर हसून घ्यावे 
मुखवट्यातुनी रडून घ्यावे..

मरण न येते तोवर मी पण 
जमेल तितके जगून घ्यावे..

आज इथे तर उद्या मी तिथे 
एका जागी बसून घ्यावे..

बनले होते जुगार नशीब 
त्याला जिंकत छळून घ्यावे..

फसवत आलो लपून त्यांना 
समोर आता फसून घ्यावे..

सरळ चाललो नाकासमोर 
तिला भेटण्या वळून घ्यावे..

जीवनभर ती चिंता नि चिता 
सरणावर मी सजून घ्यावे.. !
.

हायकू

जीवन गाणे 
रोजचे रडगाणे 
शेवट शांत ..
.
  तो अर्धमेला 
पाऊस आला गेला 
पूर डोळ्यास ..
.

पाऊस चालू 
हिरवागार शालू 
नटली धरा ..
.

निसर्गदत्त 
सुगंधी दरवळ 
प्रसन्न चित्त ..
.

का वणवण 
बरसेल श्रावण 
आशा अधीर ..
.

मोर मनाचे
तुषार पावसाचे
हर्ष पिसारे ..
.


डोळे कोरडे 
ओल्या आभाळाकडे 
हसरे दु:ख ..
.


खड्डेच खड्डे 
कंत्राटदारी अड्डे 
पैसा हुकमी ..
.

मुक्तछंदात 
खूप मी आनंदात 
बंधनमुक्त ..
.

रोजचा नाट 
पाहू रे किती वाट 
धो धो अखेर ..
.

स्पर्श ओलेता 
अनोख्या पावसात 
चिंब मनात..
.

धरा रुसली 
पावसात हसली 
शमली तृष्णा ..

.

कधी भास ते
मृगजळ असते
जीव भ्रमिष्ट ..
.

सात चारोळ्या -

घरोघरी -
बायकोच्या त्रासाला कंटाळून  
गेलो तडक हिमालयाकडे
थक्क झालो कितीतरी मी  
बघून रांगेतल्या विवाहिताकडे !
.

चार दिवस बॉसचे -
 "बॉसगिरी" मस्तीत गाजवून
सेवानिवृत्त घरी राहू लागला -
"बायकोगिरी"ला शरण जाऊन
 वाट हुकमांची  पाहू लागला !
.

भ्रष्टाचार-युक्ती ..
"भ्रष्टाचारातून करा मुक्ती"
 सिनेमा बघण्यासाठी गेले  
गर्दी जरा जास्तच दिसली 
म्हणून ब्ल्याकने तिकीट घेतले !
.

ज्याचे त्याचे नशीब-
'भाकर वाढ माये' आर्तस्वरात
पुकारा बाहेर होत होता -
'पुरे' म्हटले तरी पंगतीत आत
आग्रह जोरात होत होता . .
.

'संधीसाधू -'
भिंतीला "कान" असतात, 
सगळेजण ओरडून सांगतात -
डोळे "की होल"ला लावलेले 
कुणी कुणाला सांगत नसतात ..
.

'गुलाब -'
भेट आपली किती दिसांनी 
सांग विरह तू कसा साहिला -
गुलाब माझ्या हाती राहिला 
गाली फुलता तुझ्या पाहिला ..
.

'कलाटणी अचानक -'
भांडण सासू-सुनेत बहरले 
समेट अचानक.. भांडण मिटले - 
मिठीत दोघींचे प्रेम बहरले 
"झुरळ" अचानक.. समोर टपकले ..
.

एक आस उरली देवा - - -


सांग विठूराया मला तू रे पावणार कधी 
दु:ख यातना ह्या माझ्या साऱ्या संपणार कधी ..

आळवावे किती किती तुला स्मरावे मी किती 
दिवसरात्र ना पाहता तुला भजावे मी किती ..

उभा निवांत तू तेथे विटेवरती त्या समोरी 
दरसाली ना चुकते ती दुखऱ्या पायी माझी वारी ..

वाटे माझ्या रे मनाला नित्य भेटावे मी तुला 
पाहिल्याविना रे तुला चैन पडत नाही मला ..

जळी स्थळी पाषाणी मी तुला काष्ठीही पाहतो 
जमते तेव्हा मनातून तुला पूजत मी राहतो ..

थांबू किती काळ आता तुझ्या दर्शनासाठी मी 
प्रपंचाचे ओझे आणखी वाहू किती या पाठी मी ..

मुखी "विठ्ठल" "विठ्ठल" स्मरणी नेहमी गुंगतो 
प्रपंचात राहूनही कसा नामात दंगतो ..

एक आस उरली देवा, पंढरीत मी त्या यावे 
मूर्ती तुझी पाहताना डोळे सुखाने मिटावे ..
.

बंद करावे कविता करणे - - - ! -- [गझल]

का मी आता लिहावी गझल सांगत कोणी बसेल का 
प्रयत्न माझा ती लिहिण्याचा पहिलावहिला रुचेल का ..

मतला मिसरा वृत्त काफिया नाही मज माहित काही 
गणमात्रा त्या मोजु कशा मी सहज मोजणे जमेल का ..

चारोळ्या अन दोनोळ्याही पातेलेभर लिहिल्या मी 
चमचाभर ती गझल पाडणे सोपे मजला असेल का ..

कितीतरी मी आजवरी हो प्रबंध निबंध मस्त खरडले 
ना चालवली लगावली मी झरणी माझी रुसेल का ..

रसिक दिसे का कुणी जाणता गझलेचाही खराखुरा 
बंद करावे कविता करणे छान कुणाला पटेल का ..
.

चार चारोळ्या -

पांघरून दुलई संपत्तीची 
निद्रानाशाची चिंता श्रीमंताला -
अंगावर वाकळ दारिद्र्याची 
ना कसली खंत गरिबाला ..
.

वर्षाव ऐकुन स्तुतीसुमनांचा
आत्माही त्याचा विस्मित जाहला -
एक शब्दही त्यास चांगला 
जिवंत असता कुणी न बोलला ..
.

गझल मैफिलीत तू सखे, 
नटूनथटून कशाला येतेस -
"गझल आणि तू"- एकाच वेळी 
मनाची तगमग किती करतेस ..
.

स्वत:ला ठेच लागली रे 
लागली की काहीजणांना-
नीट चालायचा उपदेश करायचा 
उत्साह येतो इतरांना !
.